1
‘Etwas was über uns hinausgeht’
2
Verloren moederland, vlucht en ballingschap in de poëzie van Paul Celan 
3
‘diese unerhörte Anspruch’[1]
4
Ironisch heroïsme
5
Rijk en aardig
6
Iedereen deugt op het lege stadsplein
7
Als u toch in Innsbruck bent
8
Olieputten en pruimenbomen
9
Bucurestiul mutilat
10
Împreuna!
?>

De verhulde hoop van Gerhard Richter Op zolder Ooit bekende ik me op een Amsterdamse zolder tegenover een mij op dat moment volkomen onbekende hoogleraar tot het ambt. De aarzeling bleek wederzijds. ‘Tja’ mompelde hij vlak na mijn schoorvoetende opening van het gesprek, dominee, dominee – waarom..? Wil je dan in de kerk…? Hij maakteLees verder..

Lees meer

  ‘…obgleich ich mich keineswegs erinnere, jemals aus Ägypten ausgezogen zu sein…’[1] De straten van het vooroorlogse Czernowitz, ook die waarin Celan met zijn ouders woonde, waren omzoomd met kastanjebomen. Wie onbevangen aan Celans werk begint is daarom misschien geneigd de beroemde openingszin “Erst jenseits der Kastanien ist die Welt.” romantisch te lezen. Poëzie vindtLees verder..

Lees meer

Beschroomd lezen: de gedichten van Paul Celan Op 5 november 1970 verdrinkt Paul Celan in de Seine. De grootste Duitstalige dichter van de twintigste eeuw laat, afgezien van zijn losse en ongepubliceerde werk, acht dichtbundels en een grote hoeveelheid vertaalde poëzie na. Alleen de Duitse poëzie telt in een vuistdik Suhrkamp Taschenbuch meer dan vijfhonderdLees verder..

Lees meer

De Roemeense schrijver Max Blecher over ziekte en sanatoria Al een paar jaar ligt de Zauberberg te wachten op een stapel te herlezen boeken. Ooit, jong en pretentieus, worstelde ik me met Hans Castrop door de Sanatoriumdagen in Davos. Ook al geloof ik niet dat ik toentertijd veel van het boek begreep, iets van deLees verder..

Lees meer

Op een dag trof ik onze hulp in de huishouding terwijl ze van onze kliekjes uit de koelkast at. Ze werkte al drie jaar voor ons en daarvoor al jaren voor onze voorgangers. Ze wist alles van het huis, kookte perfect Hollandse en Afrikaanse pot, verschoonde sinds een jaar onze jongste. We vertrouwden haar allesLees verder..

Lees meer

over angst, verlangen en Bregmans ‘nieuwe realisme’ Theologisch seminarium Hydepark jaren in de jaren negentig. Een van de jaarlijkse terugkomdagen voor studenten. Groepjes theologiestudenten zwerven over het landgoed. Als doordenking van het thema waar we de hele ochtend over hadden gelezen, nagedacht en gediscussieerd (allang vergeten welk dat precies was, iets met vrijheid waarschijnlijk) werdenLees verder..

Lees meer

Hoe het komt weet ik niet, maar ik ben geen liefhebber van Oostenrijk. Ik ben de grens nog niet over een zekere beklemming overvalt me. Het alomaanwezige Voorbij, misschien. Overal voel je dat dit land het residu is van iets dat ooit zoveel groter, mooier en veelkleuriger was. Het centrum van een machtig rijk waarinLees verder..

Lees meer

  Je kunt veel van de socialistische heilstaten zeggen, maar ze waren goed in spoorwegen. Ook in de Socialistische Republiek Roemenië droeg de Partij, het ‘Levenscentrum van de gehele Natie’, er zorg voor dat het kleinste dorp met een krakende tren personal aangesloten was op de wereld. Van het Gara de Nord in Bukarest vertrokkenLees verder..

Lees meer

  Bucureştiul mutilat De Calea Victoriei, waar Mihail Sebastian in de jaren dertig ‘de mare’ over een nieuwe oorlog opving en als student moest wegduiken voor de opgeschoten jongens op ‘Jodenjacht’, is sinds de zeventiende eeuw één van de belangrijkste straten van de stad. De ‘laan van de overwinning’ verbindt de ark de triomf terLees verder..

Lees meer

  Împreună! In de zomer van 1989 kwam ik voor het eerst in Bukarest. Interrail, net 19 jaar oud. We wilden het andere Europa zien. Het Ceausescu-regime stond op instorten, zo bleek later. Die zomer was de val van het ‘Genie van de Karpaten’ nog ondenkbaar. Een overvolle, aardedonkere nachttrein bracht ons van Belgrado naarLees verder..

Lees meer