Wim Kist: Een bijzonder lied

 

 logoIdW

 

Wat een voorrecht om iets te mogen zeggen over Wim Kist. Een bijzonder mens. Een vriend waarmee ik me sterk verbonden voelde. Ik ben dan ook zeer verheugd over het initiatief van Dick de Jongh om dit belangrijke boek over hem te schrijven.

Kist had als jurist en theoloog het vermogen om een scherpe blik op de werkelijkheid te combineren met visie en profetisch inzicht. Al vroeg werd ik geboeid door zijn kritische kijk op de samenleving en zijn Messiaanse visie. Het ging hem vooral om een bewustzijnsverandering. Hij was geen doemdenker. Hij voelde niets voor berusting, maar zocht voortdurend naar mogelijkheden voor verandering. Denk alleen al aan zijn dissertatie Antwoord aan de machten, zijn inzet voor het vormingswerk en het Landelijk Missionair Collectief, en de culturele ongehoorzaamheid.

Op drie momenten kruisten onze wegen. Zeventig jaar geleden bij de NCSV in Rotterdam. Vijftig jaar geleden bij de conferentie Oud Poelgeest voor het Duits-Nederlandse jongerenprogramma. En dertig jaar geleden na mijn terugtreding als ambassadeur in Madrid. Er is mij gevraagd om over twee kernthema’s te spreken: geestelijke vernieuwing van Europa en dat van vrede en gerechtigheid.

Europa

Kist was zeer kritisch over de geest van de Europese samenleving. Deze was in de verstikkende greep geraakt van het materialisme en een overtrokken individualisme. In zijn boek Omwenteling spreekt hij over “verstomming” die de humaniteit verdringt. De samenleving wordt beheerst door het alles overheersend economisme. De mens komt daardoor niet meer toe aan een kritische zelfreflectie. Geestelijke bronnen worden verstikt. De aandacht is vooral gericht op economisch-technologische ontwikkeling. Hij zag de noodzaak van een Tweede Reformatie. In zijn boek Omwenteling doet hij daarvoor interessante voorstellen.

Kist stond niet alleen in zijn kritiek. Jacques Delors, de vroegere president van de Europese gemeenschappen, heeft destijds een dringend appel gericht tot religieuze leiders om zich in te zetten voor een Europa met een hart en ziel. Een puur economisch en technocratisch Europa had volgens Delors geen toekomst. Deze uitspraken gaven mij aanleiding tot het schrijven van het boek Heart and Soul for Europe. Kist steunde dit initiatief van harte. Hij maakte spontaan een Nederlandse samenvatting voor het LMC-Bulletin. Kist en Delors waren roependen in de woestijn. Pas in de afgelopen jaren is het geloof in de onaantastbaarheid van het economisme ook in leidinggevende kringen gaan wankelen. Heel verhelderend is het werk van de briljante Tsjechische econoom Tomas Sedlacek. Baanbrekend is vooral zijn Economics of good and evil. Het heeft een veelzeggende ondertitel: ‘The quest for economic meaning from Gilgamesh to Wall Street’.

Vrede en gerechtigheid

Ook op dit punt hadden we elkaar snel gevonden. Kist deelde geheel mijn verzet tegen de waanzin van de wapenwedloop. Met ruim 70.000 kernwapens dreigde de collectieve vernietiging.

Twee factoren dwingen tot een nieuw denken over vrede en veiligheid. De fenomenale toename van vernietigingspotentieel van de kernwapens en de zo sterk toegenomen kwetsbaarheid van de moderne wereld. Kist zag duidelijk dat het oude veiligheidsconcept van de Romeinen volstrekt achterhaald was in het nucleaire tijdperk. Wetenschap en technologie hebben ons in een werkelijkheid gebracht en zij hebben krachten ontwikkeld die ons dwingen tot een nieuw veiligheidsconcept. Wie de vrede wil, dient zich daarop actief voor te bereiden.

Vrije vogel

Wim Kist was geraakt door Jezus Christus. Hij bleef niet staan bij theologische beschouwingen, maar zocht steeds naar een vertaling van de geest van Christus in de harde werkelijkheid. Hij kon daarom als een vrije vogel een helder lied zingen. Met zijn hele wezen gaf Kist, op eigen wijze, antwoord op de vraag die in Genesis aan de mens gesteld wordt: Adam, waar ben je? Een hoogst actuele vraag in deze tijd, waarin voor velen niet meer duidelijk is wat hun eigenlijke bestemming is. De kernvraag: en jij, wat heb jij gedaan met jouw mogelijkheden op dit kritieke moment? Op Wim zijn de woorden in de haiku van Herman Van Rompuy van toepassing:

 God, goedheid, liefde,
Gekregen en gegeven
Vullen een leven.

In deze tijd van kentering doen wij goed om te luisteren naar het heldere lied van Kist. Dit boek kan er toe bijdragen dat wij als vogels van diverse pluimage, samen een lied gaan zingen dat inspireert tot inzet voor een meer rechtvaardige, vreedzame en duurzame wereld. Wim en de onvergetelijke Els hebben dat samen op heel bijzondere wijze gedaan. Met grote dankbaarheid denken Deetje en ik aan hun vriendschap over vele jaren.

Edy Korthals Altes

E. Korthals Altes is oud-diplomaat. In 1986 trad hij terug als Ned. ambassadeur van Madrid in verband met de kernwapenwedloop.