Le geste de Luther

logoIdW

 

Wij schrijven het jaar 2017. L’Eglise Protestante Unie de France (EPUdF) heeft van het jaar 2017 geen herdenkingsjaar willen maken. Vijf eeuwen na de 95 stellingen van Luther, heeft de franse protestantse kerk er resoluut voor gekozen om hier geen Jaar van Luther van te maken. Pas de culte de personne! Ook heeft de kerk deze vijfhonderdste verjaardag van het protestantisme niet willen aangrijpen om nog eens goed en duidelijk uit te leggen waar het in de protestantse traditie nu eigenlijk om gaat. Pas de discours identitaire! Maar wat dan wel?

De kerk zocht verder en dieper. Hat gaat om ons te laten inspireren door het gebaar – le geste – van Luther. Met zijn 95 stellingen wilde hij vrijuit kunnen spreken om een publiekelijk universitair debat aan te gaan en daarmee de Kerk van Rome aan de kaak te kunnen stellen. Het was Luther te doen om de soevereine vrijheid van Christus. Wij zijn volledig afhankelijk van zijn genadige vrijspraak. Glaubst Du, dann hast Du. Wanneer Luther tegen de aflaatpraktijk tekeer gaat, gaat het ten diepste om een theologische inzet. Met God valt niet te rivaliseren, noch te onderhandelen. God en mens zijn geen rivalen, geen concurrenten van elkaar. Gods handelen is niet geconditioneerd door menselijk handelen. Menselijk handelen is volledig vrij en zal nooit kunnen worden bedreigd door Gods Majesteit. Hij is daarom vrij om zijn verantwoordelijkheid op te nemen en zich te engageren in de samenleving. Soevereiniteit maakt het juist mogelijk om vrij en open naar buiten te treden!

Stoere jongens die reformatoren! De weg komt vrij te liggen voor verantwoord en vrij handelen in politiek et sociaal domein, als uiting van roeping. Deze theologische intuïtie balde Luther samen in een beslissend gebaar toen hij zijn 95 stellingen aan de poort van de universiteitskapel van Wittenberg vastnagelde.

Dit gebaar, deze geste, bracht de Franse protestantse Kerk ertoe om zichzelf de volgende vraag te stellen: Quelles sont nos thèses pour l’Evangile aujourd’hui? Wat zijn vandaag onze stellingen voor het Evangelie? Mat andere woorden, wat willen wij als Kerk aan overtuigingen naar buiten brengen, in de samenleving van vandaag, in 2017? Dit vernieuwend landelijk project ging in 2014 van start en loopt nog steeds door. Het heeft tot doel de lokale gemeenten aan te moedigen om eigen stellingen te formuleren! Als stimulans werd aan alle kerkleden een kleine zakkalender aangeboden met 40 vragen. Elke week een vraag met een probleemstelling en een paar bijbelreferenties om individueel of in groepsverband hierover na te denken. Bijvoorbeeld: Waar moeten we vandaag weerstand aan bieden? ; De heilige Geest, storm of briesje?; Hoort, de Heer spreekt…waar? Wanneer? Hoe?; Geroepen tot vrijheid, ja, maar welke vrijheid?; Wie is bang voor de ouderdom?; Het evangelie voor dummy’s, hoe ziet dat eruit? Etcetc.

De landelijke stuurgroep ‘Thèses 2017’, nam nog meer initiatieven om op een zinvolle manier gemeenten voor te bereiden op het jubileumjaar 2017. Via de site www.theses2017.fr worden kerken uitgenodigd om hun stellingen te publiceren à la manière de Luther. De 9 Regio’s werden gevraagd om één duidelijke stelling te formuleren met commentaar. De Regio Provence-Alpes-Corse-Côte d’Azur, bijvoorbeeld, zond zeven kritische stellignamen in tegen het alomtegenwoordig economisch denken. Ook werden er 95 preken ingezonden die een duidelijke stelling verdedigen vanuit de Schriften. Tijdens een landelijk jeugdfestival in 2016 zijn 1000 jongeren aan de slag gegaan om hun stellingen te formuleren. Op de landelijke televisie werden dit jaar drie documentaires uitgezonden rondom de thematieken: getuigen, weerstand bieden, en christen zijn in de samenleving van vandaag. Hier komt nog bij dat in deze zelfde dynamiek de landelijk nationale Synode in mei 2017 een nieuwe geloofsbelijdenis heeft aangenomen.

Zomaar wat voorbeelden van hoe een kleine protestantste Kerk in Frankrijk moedig aan de weg timmert. Het najaar 2017 laat een explosie van lokale initiatieven zien om, wie maar wil uit te nodigen om deze 500ste verjaardag mee te vieren via conferenties, concerten, exposities, licht shows, masterclass, oecumenische vieringen, en ga zo maar door. Meer dan 1000 initiatieven zijn gelanceerd om het gebaar van Luther – le geste de Luther – na te volgen in de publieke ruimte.

In de periode vanaf 2014 tot op vandaag, vormt dit landelijk project de achtergrond van vele andere onderwerpen. De inzet is om Kerk te zijn die niet bang is om in de wereld te staan, maar in vertrouwen van zich laat horen op allerlei terreinen. We hebben namelijk iets te zeggen, iets te delen, iets te beteken in concrete situaties. De Eglise protestante Unie de France is zich hier sterk van bewust. Als kleine Kerk in een groot land moet je je niet weg laten drukken, maar moet je vrijmoedig kunnen spreken met een vrij woord, in de voetsporen van Luther.

De protestantse traditie, de protestantse kerken, hebben toekomst wanneer ze durf toont om te spreken en te handelen vanuit de vrijheid van het Evangelie. God en mensen zijn geen rivalen, geen concurrenten. De kerk is vrij om haar roeping gestalte te geven in alles wat er nu, vandaag, speelt.

Jan Albert Roetman

J.A. Roetman is predikant in Lille en landelijk coördinator van de stuurgroep ‘Thèses 2017’